Gündelik yaşam ve etik
Hayvan kullanımından tamamen kaçınamıyorsak neden vegan olalım?
Kısa yanıt
Hayvan kullanımının yerleştiği üretim sistemlerini tek başımıza denetleyememek, gerekli sağlık hizmetlerinden yararlanmak veya bakımımıza bağımlı bir hayvanı beslemek, keyif ve alışkanlık için hayvan kullanmayı sürdürmemize gerekçe değildir. Ayrımı somut örneklerle ele alalım.
Örnek 1: Hayvansal yağ kullanılan banknotlar.
Hayvan kullanımının yerleştiği alanlardan biri para üretimidir. Bank of England, polimer banknotlarının temel malzemesinin üretiminde az miktarda hayvansal yağ kullanıldığını açıklıyor. Bu yağ, banknotun temel malzemesinin üretiminde kullanılan bir girdidir.
Dolaşımdaki parayı kullanırken onun üretim bileşenlerini tek başımıza seçemeyiz. Banknot üretimindeki hayvan kullanımını reddedebilir, hayvansal içerik kullanılmamasını talep edebiliriz. Bu örneği bütün ülkelerin veya bütün banknot türlerinin aynı içeriğe sahip olduğu biçiminde genellememeliyiz.
Başvuru: Bank of England — Polimer banknot üretiminde hayvansal maddeler.
[Yukarı Dön]Örnek 2: Yollar, toplu taşıma ve elektronik cihazlar.
Kullandığımız yolların, toplu taşıma araçlarının ve elektronik cihazların üretimindeki her bileşenin ve yardımcı maddenin kaynağını kullanıcı olarak her zaman takip edemeyebiliriz. Üretim süreçleri ve tedarik zincirleri, gündelik alışverişte okuyabildiğimiz bir içindekiler listesinden daha karmaşık olabilir.
Örneğin kauçuk üretiminde kullanılan stearik asidin hayvansal yağdan veya bitkisel kaynaklardan elde edilen çeşitleri vardır. Plastik üretiminde de hayvansal kökenli katkılar kullanılabilir. Bunlar her yolun, aracın veya cihazın hayvansal madde içerdiğini göstermez; belirli bir ürün için ayrıca bilgi gerekir. Ancak hayvan kullanımının, her birimizin bütün ayrıntılarını denetleyemediği üretim süreçlerinde de yer alabildiğini gösterir.
Bilgiye erişebildiğimizde araştırmak, uygun seçenekleri değerlendirmek ve üreticilerden açıklık istemek önemlidir. Bütün bileşenleri takip edememek, bildiğimiz ve sonlandırabileceğimiz hayvan kullanımını sürdürmek için gerekçe değildir.
Başvuru: Harwick — Kauçuk sanayisinde stearik asit çeşitleri.
Başvuru: Bank of England — Plastik üretiminde hayvansal katkılar.
[Yukarı Dön]Örnek 3: Bakımını üstlendiğimiz hayvanın beslenmesi.
Bakımımıza bağımlı bir hayvanın besinsel ihtiyaçlarını karşılamakla yükümlüyüz. İhtiyaçlarını güvenli ve eksiksiz biçimde karşılayabildiğimiz koşullarda hayvansal içerik taşımayan uygun mamaları kullanmalıyız. Bir kedinin veya köpeğin yaşamını önemsememiz, mama üretiminde kullanılan diğer hayvanları önemsiz hale getirmez.
Ancak uygun ve güvenilir bir bitkisel mamaya erişemediğimizde de bakımını üstlendiğimiz hayvanı beslemekle yükümlüyüz. Böyle bir durumda ihtiyaçlarını karşılayan beslenmeyi sürdürür, güvenli alternatifleri araştırır ve erişilebilir hale gelmelerini talep ederiz. Hayvanı aç bırakmak veya gelişigüzel bir beslenme uygulamak çözüm değildir.
Mama, hayvanın türüne, yaşam evresine ve sağlık durumuna uygun, tam ve dengeli olmalıdır; uygunluğu veteriner desteğiyle değerlendirilmelidir. Kendi damak zevkimiz ile bakımımıza bağımlı bir hayvanın karşılanması gereken ihtiyaçları aynı koşullara dayanmaz. Ayrıntıları ilgili bakım rehberinde ele alıyoruz.
Başvuru: Hayvanları nasıl beslemeliyiz?.
[Yukarı Dön]Örnek 4: Aşılar ve gerekli ilaçlar.
Bazı aşı ve ilaçlarda hayvansal kökenli maddeler bulunabilir. Örneğin bazı aşılarda hayvansal jelatin, koruyucu bir bileşen olarak kullanılır. Ürün ve formüle göre içerikler değişir; bütün aşıların veya ilaçların aynı içeriğe sahip olduğunu varsaymamalıyız.
Hayvansal içerik veya hayvan deneyleri nedeniyle gerekli sağlık hizmetlerinden vazgeçmeyiz. Hekim veya eczacıyla sağlık ihtiyacımıza uygun seçenekleri görüşürüz; tedaviyi kendi başımıza değiştirmeyiz. Aynı zamanda ilaç ve aşı geliştirme ve üretiminde hayvan kullanımının sonlandırılmasını talep ederiz. Gerekli bir sağlık hizmetinden yararlanmak, bu üretim süreçlerini doğru bulduğumuz anlamına gelmez.
Başvuru: NHS — Aşıların içerikleri.
Başvuru: The Vegan Society — İlaçlar ve veganlık.
[Yukarı Dön]Bu durumlar, keyif için hayvan kullanmakla aynı değildir.
“Alışkanlığım olduğu için arada peynir yiyorum” ifadesi, yukarıdaki durumlarla aynı koşulları anlatmaz. Hayvansal peynir üretimi hayvanlardan süt alınmasına dayanır. Peynir yemeyi keyif veya alışkanlıkla gerekçelendirmek, isteğe bağlı hayvan kullanımını sürdürmek için bir neden ileri sürmektir.
“Veganım ama arada peynir yiyorum” ifadesi bu nedenle hayvan kullanımını reddetme ilkesiyle bağdaşmaz. Alışkanlıkları değiştirmek zahmetli gelebilir; bu zahmeti kabul edip çözüm geliştirmekle, hayvan kullanımına bir istisna tanımak aynı şey değildir.
[Yukarı Dön]Toplumsal üretim üzerindeki sınırlı denetimimiz, gerekli sağlık hizmetleri ve bakım sorumluluğu, keyif için hayvan kullanımına izin vermez.
Üretim sistemlerini de değiştirmek için birlikte hareket edebiliriz.
Hayvanların kullanıldığı bir toplumda yaşamak, bireysel kararlarımızla hemen ortadan kaldıramadığımız durumlar yaratır. Bunları sıradanlaştırmak veya kabullenmek zorunda değiliz. Hayvansal içerik kullanılmayan üretim süreçleri, açık tedarik bilgileri, uygun mamalar ve sağlık ürünleri geliştirilmesini talep edebiliriz.
Veganlık, hayvan kullanımını reddetmektir; bu ilkeyi isteğe bağlı istisnalarla esnetmek değildir. Kendi yaşamımızdaki hayvan kullanımını sonlandırırken, bunun üretim sistemlerinden ve toplumsal hizmetlerden de çıkarılması için çalışmalıyız. Hayvanların bedenlerinin ve beden çıktılarının kullanılmadığı bir dünyaya doğru birlikte yol alacağız.
[Yukarı Dön]Bir soru daha
Bu konuyla ilgili
Bir üründen emin olamadığımda ne yapmalıyım?
İçindekiler listesini okuyun, varsa vegan sertifikasının ilgili ürünü kapsadığını kontrol edin ve kaynağı belirsiz maddeleri araştırın. Üreticiye açık bir soru yöneltebilirsiniz. Yapay zekâ araştırmayı kolaylaştırabilir; etikette olmayan üretici bilgisini tek başına doğrulayamaz.