VeganOluyorum

Neler Yiyecek Değildir?

Hayvansal süt ürünleri (hayvansal süt ve hayvansal sütten elde edilen yoğurt, ayran ve benzerleri), tavukların ve diğer kuşların yumurtaları, bal, hayvan eti ve hayvan bedeni ve beden salgılarından elde edilen ya da bunları az ya da çok fark etmeksizin içinde barındıran herhangi bir şey yiyecek değildir.

Bunlar soframıza koyabileceğimiz yiyecekler değil, hayvan sömürüsünün ve şiddetin sonuçlarıdır. Bunları kullanmaya devam etmeyi doğru bulamayız. Hayvanların ölü bedenlerine ya da beden çıktılarına yiyecekmiş gibi bakıp, bunları kullanmamız veya tüketmemiz yanlıştır. 

Çünkü, hayvanlar bizim kullanacağımız eşyalar değil, kendi yaşamları olan ve yaşamlarına değer veren varlıklardır. Hayvanlara kendi çıkarlarımız için verdiğimiz tüm zararlar aynı yanlış görüşten kaynaklanır: Hayvanların insan malı ve kaynağı olarak kullanılabileceği fikri. Oysa hayvanların kendilerine ait birer yaşamları olduğunu ve bu yaşama değer verdiklerini, onların bedenlerini kendimize tahsis etmenin, onları eşyalaştırmanın yanlış olduğunu biliyoruz.

Herhangi bir biçimde ve miktarda kullanacağımız her hayvansal ürün(!)le şunu beyan ederiz: “Ben bu ürünün geldiği hayvanı kendi malım ve kaynağım olarak kullanmakta sakınca görmüyorum. Aksine, bu ürünü kullanarak o hayvanın kullanılmasını destekliyorum.”

Peki neleri yemeliyim?

Bu şekilde beslenerek sağlıklı olabilir miyim?

Üstelik hayvan bedeni ve beden çıktılarına bunlar sanki birer yiyecekmiş gibi davranmaya son verip bitkilerle ve mantarlarla beslendiğinizde bu sadece yeterince olmakla kalmaz, aynı zamanda çeşitli hastalıkların önlenmesinde de yardımı dokunur. Bu da hayvanlara karşı ahlaki sorumluluğumuzu yerine getirdiğimizde, bu doğru davranışımızın yanında gelen bir hediyedir. 

Buraya tıklayarak okuyabileceğiniz “Vegan Beslenmeyi Çözmek” başlıklı kitapçık hangi besinlere ihtiyaç duyduğumuz ve bu besinleri hangi kaynaklardan elde edebileceğimiz konusunda iyi bir rehberdir. 

Vegan sofralar sıkıcı ve renksiz midir?

Vegan sofralar ne sıkıcı ne de renksizdir. Bitkilerden ve mantarlardan elde edebileceğimiz çok sayıda yemek mevcut. Bunların bir kısmı zaten bildiğimiz tanıdığımız yemekler, kuru fasulye, zeytinyağlı sarma ya da pilav gibi yiyeceklerdir; kimileriyse pek çoğumuzun vegan olduktan sonra keşfettiği badem peyniri ya da tofu gibi yiyeceklerdir. Vegan olduğumuz ilk günlerde bunların arasından hangilerinin bütçemize uygun olduğunu ve hangilerinin damak zevkimize hitap ettiğini keşfederiz. 

Bu keşfinizde size destek olmak için birçok yemek tarifini bir araya getirdiğimiz bir sayfa hazırladık:

Yemek Tarifleri

Yemek Tarifleri

İnternette vegan yemek tarifleri aradığınızda karşınıza içinde adını hiç duymadığınız malzemelerin bulunduğu (tofu, guargam, çiya tohumu ve daha bir çoğu) karmaşık ve maliyetli tarifler çıkabilir. Bu hevesinizi kırmasın; bu tarz malzemeler barındıran tarifler bir vegan için olmazsa olmaz değildir. Eğer dilerseniz zaman içinde bunları keşfedebilirsiniz ya da bunları önemsemeyip sofranıza almazsınız. Her iki durumda da bu bir tercih meselesidir, bir gereklilik değil. 

Ama ben yemek yapmayı bilmem ki?

Yeni veganlar ya da henüz vegan olmayan ancak vegan olmayı düşünen kişiler bazen kendileri için bir zorluk yaratacağını düşünerek “Ama ben yemek yapmayı hiç bilmiyorum ki” diyor.

Oysa bu illa ki bir zorluk olarak değil bir avantaj olarak bile görülebilir: Demek ki yemek yapmayı öğrendiğinizde (ki kabul edin, hayatınız boyunca yemeklerinizi başkalarına yaptıramazsınız), temiz bir sayfadan başlayacak gerçekten nasıl yemek yapılır onu öğreneceksiniz.

Yemek diye sunulan ama aslında bir hak ihlalinden başka bir şey olmayan; hayvanların bedenlerini ve beden salgılarını “insanların yiyebileceği” şekillere getirmenin yollarını ve yöntemlerini hiçbir zaman öğrenmemiş olacaksınız. Zaten böyle korkunç bir şeyi hiç kimse öğrenmemiş olmalıydı. Ve vegan gelecekte de (belki hayvan köleliği döneminin sözde “yemek kitaplarını” inceleyen tarihçiler hariç) hiç kimse bunları hatırlamayacak.

Yemek yapmayı, mutfakta çalışmayı kısa zamanda öğreneceksiniz, yemek hazırlamak alıştıkça daha da az zamanınızı alacak. Ve çok sayıda vegan zaten size yardımcı olmaya hazır. Yukarıda da bahsettiğimiz Vegan Sofra grubunda çok sayıda tarif ve mutfağa dair sorularınızı yanıtlamaya hazır çok sayıda vegan var.

Dışarıdan alışveriş ederken nelere dikkat etmeliyim?

Gıda olarak tükettiğimiz malzemelerin bir kısmını paketlenmiş ürünler halinde alırız. Bu ürünlerin her birinin paketinin arka yüzünde bir “İçindekiler” listesinin bulunması yasal olarak zorunlu tutulmaktadır. Bu liste bu ürünün içinde bulunanlar hakkında bilgi verir. Biz de bu bilgiyi içinde hayvan bedenleri ya da beden çıktıları bulunan ürünlerden uzak durmak için kullanırız.

İçindekiler listesinde hayvan eti, sütü, yumurtası gibi ürünleri ayırt etmek kolaydır. Paketli gıdalarda en sık rastlanan hayvansal malzemelerden biri de peyniraltı suyu tozudur. Fakat dikkat etmeniz gereken jelatin, sistein, şellak, karmin, lanolin gibi daha az bilinen hayvansal maddeler de bulunur. Bunları Hayvansal İçerikler ve Katkı Maddeleri sayfasından öğrenebilirsiniz.

İçindekiler listesi ayrıca ürünün üretim şartları hakkında da bilgi verir. Ürünün üretim esnasında hayvansal malzemelere temas etmesi ihtimali varsa bu da alerjen uyarısı ya da eser/iz miktar uyarısı olarak pakette belirtilir. Ne yazık ki bu konuda bilgi verme inisiyatifi tamamen üreticilere bırakılmıştır ve bu uyarıdan yola çıkarak ürünler arasında ayrıma gitmek olanaklı değildir.

İçindekiler listesini okumadan herhangi bir paketli ürün satın almamaya kısa zamanda alışırsınız ve bir süre sonra gözleriniz listede bir hayvansal ürün olup olmadığını kolaylıkla seçmeye başlar.

İnternette çeşitli sayfalarda alışverişi kolaylaştırmak amacıyla oluşturulmuş çeşit çeşit “tesadüfen vegan olan ürünler” ya da ürünlerin üzerinde yer alan bir dizi “vegan ürün logosu” var. Fakat bu liste ve logolara güvenmek yerine kendi gözlerinize güvenmeniz ve her zaman İçindekiler listesini okumanızı öneriyoruz. Bu listeleri oluşturan kişiler ne kadar iyi niyetli olsalar dahi ürünlerin farklı zamanlarda farklı içeriklerle üretildiği, farklı serilerde bulaşma olup olmama durumunun değişiklik gösterdiği ya da veganlara uygun olmayan ürünlerin bu listelere yanlışlıkla girdiği çok da rastlanmayan bir durum değil. 

Eğer size yol gösterecek bir yer arıyorsanız, bu listeler yerine, veganlar bu konuda sürekli olarak paylaşımlar yaptığı için güncel kalan Çalışan Vegan Facebook grubuna üye olmanızı öneririz. 

Meyve Suları ve Alkollü İçkilere Dikkat

Meyve sularında ve alkollü içkilerin çoğunda normalde hayvansal ürün bulunmaz. Ne yazık ki günümüzde meyve sularında, biralarda ve şaraplarda üretimi hızlandırmak ve berrak bir görüntü elde etmek için kullanılan bazı filtreleme ve durultma yöntemlerinde hayvansal jelatin, yumurta albumini ve balık bedenlerinden elde edilen isinglass gibi maddeler oldukça yaygın olarak kullanılıyor. Bu işleme durultma işlemi, bu işlemde kullanılan maddeye ise durultma ajanı ismi veriliyor. Durultma ajanının hayvansal olmayan, patatesten elde edilen alternatifleri de mevcut ve kimi üreticiler bu ürünü tercih ediyor. Bu bileşenler filtrelemede üründen ayrıldığından etikette belirtilmeleri zorunlu tutulmuyor. Bu sebeple bilgi almamızın tek yolu firmayla doğrudan iletişime geçmek oluyor. Neyse ki sosyal medya çağında bu pek de zor değil.

Hangi şarap markalarının veganlar için uygun olduğunu Seed&Miles tarafından hazıranan ve sürekli olarak güncellenen şu listeden öğrenebilirsiniz. Listede yer almayan bir markadan şarap satın almadan önce ilgili firmaya e-posta atarak durultma ajanı olarak ne kullandıklarını öğrenebilirsiniz.

Sosyal medya hesaplarından alınan bilgiye göre en yaygın iki yerli bira üreticisinin biraları da hayvansal ürün içermemekte ve hayvansal ürün içeren bir işlemden geçmemekte. Yabancı alkol üreticilerinin hangi ürünlerinin hayvansal ürün içermiyor ve hayvansal ürün içeren bir işlemden geçmiyor olduğunu Barnivor isimli siteden öğrenebilirsiniz. İçkinin adını arama motoruna yazdığınızda çıkan listede yeşille işaretli olanlar hayvansal ürün içermemektedir. 

Her zaman taze sıkılmış meyve suyu daha iyi bir seçenek olsa da, içeriklerinde ve durultma işlemlerinde hayvansal ürün kullanmadığını beyan eden meyve suyu üreticileri de mevcut. Vegan kullanıma uygun olan ve olmayan meyve suyu ve gazlı içecekleri şu listeden öğrenebilirsiniz.

Unutmayın ki veganlık sadece yiyeceklerle ilgili değildir, hayatın her alanını kapsar. Bunlardan biri de giyim alanıdır. Giyim kısmından okumaya devam edebilirsiniz.