Alışkanlıklar ve etik
Hayvanlar da birbirini yemiyor mu?
Kısa yanıt
Başka bir hayvanın davranışı, bizim neyi yapmamız gerektiğini belirlemez. Başka alanlarda geçerli saymadığımız bu gerekçeyi, hayvan kullanımı için de geçerli sayamayız.
Bu gerekçeyi başka bir olayda düşünün.
Bir kişinin başka birini ısırmasını veya yiyeceğini zorla almasını, “Hayvanlar da böyle yapıyor” diyerek savunduğunu düşünün. Bu cevabı davranışı haklı çıkaran bir gerekçe olarak kabul etmeyiz. Kişinin kendi eylemini neden yaptığını ve diğer kişiye karşı sorumluluğunu sorarız.
“Doğada da oluyor” demek, olayın başka örneklerini gösterebilir. Fakat diğer kişinin bedenine, yaşamına veya çıkarlarına müdahale etme hakkı vermez. Hayvanları yemek veya başka amaçlarla kullanmak söz konusu olduğunda da aynı gerekçe eksik kalır.
[Yukarı Dön]Bir davranışın başka örneklerinin bulunması, onu bizim için haklı hale getirmez.
Kendi seçimlerimizden sorumluyuz.
Başka hayvanlardan bizim kurduğumuz etik tartışmaları yapmalarını veya toplumsal kurallarımıza göre yaşamalarını beklemeyiz. Bu, onların yaşamlarının değersiz olduğu anlamına gelmez. Birinin eylemlerini ahlaki gerekçelerle değerlendirebilmesi ile çıkarları olan bir özne olması farklı şeylerdir.
Biz ise ne satın aldığımızı, ne yediğimizi ve hayvanlarla nasıl ilişkiler kurduğumuzu değerlendirebiliriz. Seçeneklerimizi araştırabilir, alışkanlıklarımızı değiştirebilir ve birbirimizden yardım alabiliriz. Başka bir hayvanın davranışı bu sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
[Yukarı Dön]Başka birinin ihtiyacı, bizim ihtiyacımızı belirlemez.
Farklı hayvanların bedenleri ve yaşam koşulları aynı değildir. Bir hayvanın nasıl beslendiğine bakarak, insanın da aynı şeyi yapmak zorunda olduğu sonucunu çıkaramayız. İnsan beslenmesini kendi ihtiyaçlarımız ve mevcut seçenekler üzerinden incelemeliyiz.
Bu yüzden “Aslanlar da et yiyor” demek, insanın hayvansal gıdalara ihtiyaç duyup duymadığını yanıtlamaz. Beslenme kaygıları için ilgili rehberlere başvurmak gerekir. Bir başka türün yaşamı, bizim alışverişimizi ve soframızı kendiliğinden zorunlu hale getirmez.
[Yukarı Dön]Bize zarar vermeyen bir hayvanı kullanmak.
Tabağımıza bedeni veya beden çıktıları konulan hayvanların bize saldırmış olması gerekmez. Onların kullanımı çoğu zaman kendimizi bir saldırıdan koruma durumuyla değil, insanların üretim ve tüketim tercihleriyle ilgilidir. Kendini koruma tartışması, her türlü hayvan kullanımına genel bir izin gibi kullanılamaz.
Hayvan kullanımını sürdürmek zorunda olmadığımız koşullarda, başka bir hayvanın davranışını kendimize gerekçe gösteremeyiz. Değerlendirmemiz gereken, bizim seçimimiz ve o seçimden etkilenen hayvanın yaşamıdır.
[Yukarı Dön]Bir soru daha
Bu konuyla ilgili
O zaman doğadaki bütün hayvanların birbirini yemesini engellemek mi gerekir?
İnsanların kendi hayvan kullanımlarından sorumlu olduğunu söylemek, doğadaki bütün ilişkileri yönetmemiz gerektiği sonucunu vermez. Yaban hayatına müdahale, hayvanların ihtiyaçları ve ekolojik sonuçları bakımından ayrıca değerlendirilmesi gereken bir konudur. Kendi kullanımımızı reddetmek için önce bu ayrı sorunu çözmemiz gerekmez.