Hayvan hakları · Gündelik yaşam
Müzik ve müzik aletleri
Müzik üretirken kullandığımız enstrümanların malzemelerinden ses bakımına ve söz yazımına kadar hayvan kullanımını reddetme ilkesini sürdürebiliriz. Enstrüman, aksesuar ve bakım ürünlerini nasıl araştırabileceğimizi; ses eğitimiyle ilgili önerileri ve yaratıcı seçenekleri burada ele alıyoruz.
Enstrümanlarda hangi parçaları kontrol edebiliriz?
Bir enstrümanın gövdesinin ahşap, metal veya plastik olması, bütün parçalarının hayvansal olmadığı anlamına gelmez. Enstrümanı, aksesuarlarını ve bakım sırasında kullanılan malzemeleri birlikte inceleyin. Aşağıdaki örnekler her modelde aynı malzemelerin bulunduğu anlamına gelmez; tam ürün ve parça bilgisiyle araştırma yapın.
- Davul, tef ve diğer vurmalı çalgıların yüzeyleri: Hayvan derisi kullanılabilir. Yüzeyin gerçek deri mi, hayvan derisinin görünümünü taklit eden sentetik bir malzeme mi olduğunu sorun. Davul ve çeşitli el perküsyonları için sentetik yüzeyler var; ilgili enstrümana uygunluğunu doğrulayın.
- Keman, viyola ve çello yayları: Yayın kılında at kılı, tutma yerinde deri ve bazı süslemelerde sedef kullanılabilir. Karbon fiber gövde, yayın tamamının hayvansal olmadığı anlamına gelmez. Sentetik kıllı seçenekleri araştırırken tutma yerini ve diğer parçaları da kontrol edin.
- Teller: “Gut” olarak adlandırılan tellerin çekirdeği hayvan bağırsağından üretilebilir. Telin dışında metal sarım bulunması iç yapısını göstermez. İlgili enstrüman için metal veya sentetik çekirdekli seçenekleri araştırın; telin çekirdek ve kaplama bilgilerini ayrı ayrı sorun.
- Akustik piyanolar: Çekiçlerde yün keçe, mekanizmanın bazı parçalarında deri kullanılabilir. Yalnızca tuşlara ve dış gövdeye bakmayın; mekanizma ve keçelerin malzemesini üreticiden öğrenin. Dijital enstrüman seçeneklerini de bütün parça bilgileriyle değerlendirin; “dijital” olması tek başına veganlık bilgisi değildir.
- Üflemeli çalgıların pedleri: Klarnet, obua ve benzeri çalgılarda delikleri kapatan pedlerde deri veya hayvansal zar kullanılabilir. “Fish skin” olarak adlandırılan bir kaplama bile sığır bağırsağından yapılmış olabilir. Pedlerin kaplamasını, iç dolgusunu ve yapıştırıcısını sorun; uygun mantar veya sentetik seçenekleri yetkin bir onarımcıyla araştırın.
- Gitar eşikleri, mızraplar ve küçük parçalar: Eşiklerde kemik, bazı mızrap ve süslemelerde boynuz veya sedef bulunabilir. Küçük bir parçanın hayvansal olması da hayvan kullanımıdır. Parça malzemesini doğrulayın; hayvansal olmayan alternatifin ilgili modele uygunluğunu üretici veya onarımcıyla değerlendirin.
- Yapıştırıcılar ve onarım malzemeleri: Enstrüman yapımında hayvan derisinden elde edilen tutkal kullanılabilir. Bu bilgi dışarıdan görünmez. Üreticiye yapıştırıcıları ve kaplamaları sorun; bakım veya onarım yaptırırken hayvansal malzeme kullanılmamasını açıkça belirtin. Uygun malzeme seçimini enstrümanın yapısını bilen bir uzmanla planlayın.
- Askılar, kılıflar ve bakım aksesuarları: Deri askılar, yün keçeli parçalar veya hayvansal kumaşlar enstrümandan ayrı satılan ürünlerde de karşımıza çıkabilir. Dış malzemeyle birlikte astar ve dolguyu kontrol edin. Yay reçinesi, yağ, cila ve diğer bakım ürünlerinin içeriklerini de kendi ürün bilgileriyle araştırın.
Tek bir parçayı değiştirmek, enstrümanın bütününü otomatik olarak hayvansal olmayan bir ürüne dönüştürmez. Yeni bir enstrüman veya yedek parça alırken üreticiye tam modelini belirterek gövde, tel, yay, ped, dolgu, süsleme, yapıştırıcı ve üretim sürecini sorun. Bütün enstrümanlar için hazır ve erişilebilir bir alternatif bulunduğunu varsaymadan, hayvan kullanılmayan seçenekleri araştırabilir ve üreticilerden bunları geliştirmelerini talep edebiliriz.
Malzeme örneklerini doğrulamak için: Remo — Hayvan derisi ve sentetik yüzeyler; CodaBow — Sentetik kıl ve hayvansal olmayan tutma yeri seçenekleri; D’Addario — Tel çekirdekleri; Yamaha — Piyano çekiçlerinde yün keçe; Yamaha — Üflemeli çalgı pedleri; Taylor — Kemik gitar eşiği; StewMac — Enstrüman yapımında hayvansal tutkal. Bu kaynaklar bütün bir markanın veya modelin vegan olduğunu doğrulayan bir liste değildir.
Üreticiye ve onarımcıya ne sorabilirim?
Tam model ve üretim bilgisiyle sorun. “Ahşap gövde” veya “sentetik tel” gibi tek bir özellik bütün enstrümanı açıklamaz. Yeni bir alım veya bakım planlarken hangi parçaların hayvansal malzeme içerdiğini ve hayvansal olmayan hangi seçeneklerin bulunduğunu yazılı olarak öğrenebilirsiniz.
Uygun parçaların enstrümanınıza teknik olarak uyup uymadığını yetkin bir yapımcı veya onarımcıyla görüşün. Küçük bir parçayı değiştirmenin bütün ürünü otomatik olarak vegan yaptığını varsaymayın. Mevcut kısıtları açıkça kaydedip hayvan kullanılmayan seçenekler için talep oluşturabilirsiniz.
Ses, alışkanlıklar ve hayvan hakları
Sentetik alternatif aynı sesi vermiyorsa ne olacak?
Hayvansal malzemenin yerine başka bir malzeme koyduğumuzda sesin, hissin veya çalma deneyiminin birebir aynı olacağını vaat etmiyoruz. Aradığınız tınıyı bulmak için farklı ürünleri denemek, ayarı değiştirmek veya başka bir çalgı ya da düzenleme seçmek gerekebilir. Hayvansal olmayan seçenekler kendi özellikleriyle değerlendirilebilir.
Ancak belirli bir sesi daha çok sevmemiz, o sesi elde etmek için bir hayvanı kullanma hakkı vermez. Nasıl bir yiyeceğin tadını tercih etmek hayvan kullanımını haklı çıkarmıyorsa, bir telin, yayın veya derinin tınısını tercih etmek de bunu değiştirmez. Soruyu “En sevdiğim sesi her koşulda nasıl korurum?” yerine “Hayvanları kullanmadan müziğimi nasıl üretebilirim?” diye kurabiliriz.
Müzik eğitiminde veya orkestrada belirli malzemeler isteniyorsa?
Öğretmeniniz, çalgı yapımcısı veya toplulukla tam olarak hangi özelliğin beklendiğini konuşun. Bu beklentiyi hayvansal olmayan hangi malzemelerle karşılayabileceğinizi birlikte araştırmayı isteyin. Kendi denemeniz için zaman, uygun ürün ve teknik değerlendirme talep edebilirsiniz.
Bir ürünün uygunluğu henüz doğrulanamıyorsa bunu açıkça belirtin; “sentetik” yazmasından bütün parçalarının vegan olduğu sonucunu çıkarmayın. Birlikte talep oluşturmak, yapımcıların ve eğitim kurumlarının hayvan kullanılmayan seçeneklere yer vermesini kolaylaştırabilir. Gelenek veya mesleki alışkanlık tek başına hayvan kullanımına gerekçe olmaz.
Zaten sahip olduğum enstrüman için nereden başlayabilirim?
Önce mevcut enstrümanın ve aksesuarlarının malzemelerini öğrenin. Yeni alım, tel değişimi ve bakım gerektiğinde hayvansal malzeme eklenmemesini planlayın; değiştireceğiniz parçanın teknik uygunluğunu yetkin bir onarımcıyla değerlendirin. Eski bir enstrümanda tek bir parçayı değiştirmenin bütün yapıştırıcıları veya dolguları değiştirmediğini de açık tutun.
Meseleyi yalnızca “Elimdekinin hepsini bugün atmalı mıyım?” sorusuna sıkıştırmak yerine, bundan sonraki alım ve uygulamalarınızda hayvan kullanımını nasıl reddedeceğinize odaklanabilirsiniz. Erişilebilir bir seçenek bulamadığınız somut bir durum varsa malzemeyi, işlevi ve alternatifleri ayrı ayrı araştırın; bu güçlüğü hayvan kullanımının genel olarak kabul edilebilir olduğu sonucuna çevirmeyin.
Ses eğitimi için çiğ yumurta veya bal gerekli mi?
Hayır; şarkı söylemek veya ses eğitimi almak için çiğ yumurta içmeniz ya da bal tüketmeniz gerekmez. Bu öneriler geleneksel olarak tekrarlanabilir, fakat bunları ses eğitiminin zorunlu bir parçası saymak için gerekçe yoktur. Ses sağlığı rehberleri su içmeyi, sesi dinlendirmeyi, zorlamamayı ve uygun teknikle kullanmayı öne çıkarır.
Çiğ yumurta “ses tellerini kaplar” mı?
Normal yutmada yiyecek ve içecekler yemek borusuna gider; ses telleri hava yolunu korumak için kapanır. Bu yüzden içtiğiniz yumurtayı ses tellerine sürülen bir bakım ürünü gibi düşünmeyin. Çiğ veya az pişmiş yumurta ayrıca Salmonella kaynaklı gıda zehirlenmesi riski taşır. Çiğ yumurtanın yerine başka bir çiğ karışım içmeniz de gerekmez.
Balın yerine ne kullanabiliriz?
Balın bazı akut öksürük belirtilerini hafifletmesine ilişkin sınırlı kanıt bulunması, balın şan eğitimi için gerekli olduğunu veya ses tellerini iyileştirdiğini göstermez. Boğazda geçici rahatlama hissetmekle ses tekniğini geliştirmek veya bir ses sorununu tedavi etmek farklı şeylerdir. Bal, arıların kullanılmasıyla elde edilir; ses çalışmak için buna başvurmak zorunda değiliz.
İçmek için su yeterli bir başlangıçtır. İsterseniz sizi rahatsız etmeyen, yakmayacak sıcaklıkta bir içecek seçebilirsiniz. Tatlandırmak isterseniz uygun bir bitkisel şurup yalnızca tat seçeneğidir; balın tıbben eşdeğer karşılığı veya “ses açıcı” bir tedavi olarak sunulmamalıdır. Sesiniz kısıksa ya da ağrıyorsa bunu bir içecekle bastırıp prova yapmaya devam etmeyin.
Yerine bir ses bakım düzeni kurun
- Gün içinde su için, yeterli uyuyun ve yoğun ses kullanımına dinlenme araları verin.
- Bağırarak, gürültüyü bastırarak veya sesiniz kısıkken söyleyerek zorlamayın. Fısıldamak da her durumda dinlendirme yöntemi değildir.
- Ses eğitmeninizle size uygun teknik, nefes ve çalışma süresini planlayın. Ağrıyı gelişmenin doğal bedeli gibi kabul etmeyin.
- Sigara ve tütün dumanından uzak durun. Tekrarlayan boğaz temizleme alışkanlığını ve ses yorgunluğunu gerektiğinde uzmanla değerlendirin.
Ses kısıklığı üç haftadan uzun sürerse bir KBB hekimine başvurun. Şarkı söylemeyi veya mesleki ses kullanımını etkileyen tekrarlayan sorunlarda daha erken değerlendirme de uygun olabilir. Nefes almada veya yutmada güçlük gibi belirtilerde beklemeyin. Gerektiğinde ses alanında çalışan bir dil ve konuşma terapistinden destek alın; bu genel bilgiler kişisel değerlendirme yerine geçmez.
Kaynaklar: NIDCD · Ses bakımı ve sesin oluşumu; Cambridge University Hospitals · Ses bakımı; FDA · Çiğ yumurta ve gıda güvenliği; NICE · Akut öksürükte bal hakkındaki kanıtların kapsamı; NIDCD · Ses kısıklığı. Burada sağlık bilgileri için kullanılan kaynaklar, hayvan kullanımı hakkındaki bütün yaklaşımlarıyla benimsenmiş değildir.