Karen Joy Fowler’ın romanında Rosemary, ailesinin geçmişini ve hayatından ayrılan kardeşi Fern’ü anlatmaya girişir. Hikâyeyi nereden başlattığı ve neleri ne zaman söylediği, okurun aileyi tanıma biçimini etkiler. Anlatılanlar kadar anlatının boşluklarına dikkat etmek de bu okumaya eşlik edebilir.

We Are All Completely Beside Ourselves, Niran Elçi’nin çevirisiyle Aylak Kitap tarafından Hepimiz Tamamen Kendimizi Kaybettik adıyla Türkçede yayımlandı. Yazarın resmî tanıtımında da ailenin ilişkileri ve iyi niyetli davranışların ağır sonuçları öne çıkıyor. Romanın temel keşiflerinden birini korumak için Fern hakkında burada ayrıntı vermiyoruz.

Birini aileden saymak ne anlama gelir? Yakınlık, onun yaşamı hakkında sınırsız karar verebileceğimiz anlamına mı gelir; yoksa sorumluluğumuzu mu artırır? Romanı hayvan hakları açısından ilginç kılan alan, aidiyet ve karar yetkisi arasındaki bu gerilimdir. Bakım veren kişinin kendisini nasıl gördüğü ile bakım verilenin başına gelenler farklı olabilir.

İyi niyet, bir başkasının bedenini veya hayatını kendi projemizin parçası haline getirmeyi tek başına haklı çıkarmaz. Hayvan deneylerini tartışırken bilime duyulan ilgiyle, hayvanların deney aracı olarak kullanılmasının ahlaki değerlendirmesini birbirinden ayırmak gerekir. Bu sayfanın hayvan hakları yorumu, romanı bütün ayrıntılarıyla bir manifesto olarak sunma iddiası taşımıyor.

Geriye dönerek kurulan bir aile anlatısına, belleğin seçiciliğine ve söylenmesi zor şeylerin etrafında oluşan sessizliğe hazırlanın. Olayları yalnızca sırasıyla öğrenmeye değil, anlatıcının hangi anılara nasıl döndüğüne de dikkat edebilirsiniz. Anlatıdaki gecikmeler, okurun kendi önkabullerini fark etmesi için anlamlı bir alan açar.

Arka kapaklardan, çevrim içi yorumlardan ve okuma grubu duyurularından bile önemli ayrıntılar öğrenilebilir. Sürprizi korumak istiyorsanız önce kitabı okuyup sonra kapsamlı söyleşilere dönmek iyi olabilir. Buradaki sorular sonu açıklamaz; yine de grupça konuşurken herkesin aynı noktaya geldiğinden emin olun. Deneyler ve kayıp üzerine konuşmak isteyen katılımcılar ayrıntılı betimlemelerden kaçınabilir.

Bir ailenin kendi hikâyesini anlatması, o hikâyede daha az söz hakkı olanların deneyimini ne kadar görünür kılar? Bir kişinin anlatılanlardan çıkarılması veya hakkında konuşulamaması, yalnızca geçmişi değil bugünkü ilişkileri de etkileyebilir. Bellek böylece bireysel bir arşivin ötesinde ahlaki bir mesele haline gelir.

Hayvan haklarını yalnızca çok yakından tanıdığımız hayvanlar için savunursak, aile dışında kalanların yaşamları yeniden korunmasız kalır. Yakınlık bizi birine dikkat etmeye yöneltebilir; fakat kullanılmama hakkının ölçütü bizimle kurulmuş özel bağ olmamalıdır. Romanın aile sorusunu bu yönde genişleterek, tanımadığımız hayvanların da kendileri için yaşayan kişiler olduğunu tartışabiliriz.

Aile romanlarını, belleğin anlatıyı nasıl biçimlendirdiğini ve bilginin etik sınırlarını tartışmak isteyen yetişkin okurlara öneriyoruz. Duygusal bağların bir başkasının hayatı hakkında karar verme yetkisine dönüşmesini sorgulayan bir okuma grubuna özellikle uygun olabilir.

Kitabı seçerken bütün katılımcıların hayvan deneylerine ilişkin bir konuyu konuşmaya hazır olup olmadığını önceden değerlendirin. Toplantıyı kendi aile deneyimlerini anlatma zorunluluğuna dönüştürmeyin. Anlatıcının neyi ne zaman paylaşabildiğini izlemek, kişisel açıklamalar beklemeden de derin bir tartışma sağlar. Türkçe baskının bulunabilirliği değişebilir; bu sayfa güncel stok veya satış garantisi sunmaz.

Sonuçları açıklamadan konuşmak için önce herkesin kitapta aynı noktaya geldiğinden emin olun. Soruların tek bir doğru yanıtı yok; düşüncelerinizi metindeki ayrıntılarla birlikte ele alabilirsiniz.

1. Rosemary’nin hikâyeyi seçtiği noktadan başlatması aileyi algılayışınızı nasıl etkiliyor?
2. Aileye ait sayılmak ile kendi hayatı üzerinde söz sahibi olmak aynı şey mi?
3. İyi niyetin sonuçları değerlendirmede hangi yeri olmalı?
4. Hatırlanmayan veya konuşulmayan şeyler anlatıda nasıl bir ağırlık kazanıyor?
5. Yakınlık duymadığımız hayvanların haklarını aile duygusuna dayanmadan nasıl savunabiliriz?